Kadınlarda hormonların dengeli çalışması sonucu her ay düzenli adet görme eylemi gerçekleşir. Âdet kanamaları, yumurta hücrelerinin yenilenme çalışmaları olarak her ayın belli dönemlerinde âdet kanaması ile vücut dışına atılması işlemidir.
İlk ergenlik yıllarında âdet kanamaları düzensizdir. Bu durum 2-3 yıl içinde düzene girer. Yine adetlerin düzensizliği menopoza yaklaşırken peri menopozal dönemde de yaşanılır.
Normal sağlıklı bir kadında âdet kanamalarının miktarı ve yoğunluğunun düzenli olması beklenir ancak iki adet arası süre her ay ufak tefek değişiklikler gösterebilir. Adetlerin miktarı, süresi ve yoğunluğundaki değişiklikler sık sık olursa bunun bir sağlık sorununu olduğu düşünülmelidir. Bu gibi durumlarda doktorunuza danışmanız gerekir.
Adet görmenin tamamen durmasına amenore denir. Gebelik, emzirme ve menopoz dönemlerinde de adet görülmez ama bu fizyolojik bir durumdur.
Kadının vücudunda adet görmesi için pek çok organ birlikte çalışır. Beyindeki hipofiz ve hipotalamus, tiroit bezleri, yumurtalıklar, rahim vajina vulva hepsi birbiri ile senkron ve uyumlu çalıştığında düzenli adet görülür. Bu sistemlerden birinin fonksiyonlarında bozukluk olursa adetlerde düzensizlik gözlenir.
Normal Adet Nedir?
Adet genellikle 4- 7 gün arası bir sürede biter. Ortalama 3 pedlik kanama olur. Bir kadın ortalama olarak 1 yıl boyunca 11-13 defa adet dönemi yaşar ve bu sayıya yakın olan değerlerin normal olduğu kabul edilir. Adet döngüsünün bir düzen içinde gerçekleşmesi için vücudun farklı bölgelerinin uyum içinde çalışması gerekir.
Adet Düzensizliği Nedir?
Adet düzensizliği, kişinin adet dönemlerinin değerlendirilmesi ile belirlenir. Salgılanan hormon düzeylerinin artmaya başladığı ergenlik veya azalmaya başladığı menopoz dönemlerinde, vücudun yeni düzene alışması için belirli bir süreye ihtiyacı vardır. İşte bu dönemde adetler düzensiz olabilir. İki adet arasındaki sürenin 21 günden kısa ya da 35 günden uzun olmasının, kanamaların 7 günden uzun sürmesinin normal değildir. Bu durumlarda doktora başvurmak gerekir. Yine de adet döngüsü her kadının kendine özeldir.
Hangi Durumlar Adet Düzensizliğinin Bir İşaretidir?
- 21 günden daha kısa veya 35 günden daha uzun aralıklarda meydana gelen kanamalar
- Arka arkaya 3 veya daha uzun bir dönem adet görememe
- Normal adet kanamalarının azalması ya da artması
- Adet dönemleri haricindeki günlerde ara ara kanamaların olması
- 1 haftadan fazla süren adet dönemleri ile beraber, ağrı, kramp, kusma
- Cinsel birlikteliğin ardından kanamaların olması
- Menopoz döneminden sonra meydana gelen kanamalar
Doktorunuza başvurmanız gereken sebepler arasındadır.
Adet Düzensizliğinin Nedenleri?
Adet düzensizliğinin en büyük sebebi strestir. Kadınlar en ufak streste adet düzensizliği yaşayabilir. Hormonal kaynaklı düzensizliklerin temelini stres oluşturur. Sonrasında da organik sebepler gelir.
Fizyolojik Nedenler
Günlük hayat içerisinde yaşadığımız stres, kilo alıp vermeler, beslenme tarzındaki değişiklikler, ağır egzersiz, iklim ve çevre değişikliği, kronik hastalıkların varlığı (karaciğer ve böbrek hastalıkları, kanama ve pıhtılaşma bozuklukları), bazı ilaçlar (özellikle antidepresanlar, hormonal ilaçlar, kan sulandırıcı ilaçlar, antiinflamatuar ilaçlar, bitkisel ürünlerin kullanımı adet düzensizliklerini etkiler.
Hormonal Nedenler
Düzenli adet görmek için vücuttaki pek çok hormonun sağlıklı bir denge içerisinde olmalıdır. Adet düzeni öncelikle östrojen ve progesteron etkisi altında gerçekleşir. Anovulasyon adet düzensizliğinin en sık rastlanan sebebidir. Yumurtlamanın gerçekleşmediği bu durumlarda progesteron eksikliği gelişir ve bu da östrojenin hakimiyetinin artırarak kanamaya yol açar.
Polikistik Over Sendromu
Adet düzensizliklerinin en sık sebebidir. Bu rahatsızlıkta erken dönemde adet düzensizlikleri, gebe kalmada zorluk, tüylenme, sivilcelenme sorunları yaşanırken; uzun dönemde diyabet kiloya bağlı tansiyon, kolesterole bağlı kalp hastalıkları ve rahim içinde kalınlaşma rahim kanseri riskini artırır.
Tiroit Hastalığı
Tiroit hormonlarının yetersiz salgılandığı durumlarda da (hipotiroidi), aşırı salgılandığı durumlarda da (hipertiroidi) durumu adet düzenini olumsuz etkiler. Prolaktin hormonu da hipofizden salınarak adet düzenine etki yapar. Prolaktin seviyesinin artması hipofiz bezinde oluşan adenom varlığında görülür ki bu durumda hem adet hem de kanama miktarı azalır.
Diyabet Hastalığı
Gerek diyabet hastalığını oluşturan sebepler gerekse diyabet hastalığının oluşturduğu komplikasyonlar adet düzensizliğine yol açar. Bunların başında da obezite gelir. Özellikle kadınlarda kilo ile adet düzensizliği arasında doğru orantılı bir ilişki vardır. Kilo arttıkça adet düzensizliği artar.
Hamilelik Komplikasyonları
Özellikle adet döngüsü düzenli olmayan kadınların kanamalarında fark edilmeyen düşükler oldukça fazladır. Hele de adet gecikmesini takiben kasık ağrısı ile lekelenme veya daha fazla kanamanın varlığı durumunda dış gebelik olabileceği de akla gelmeli ve hamilelik testi yapılmalı.
Yumurtalık Kistleri
Yumurtalıklar (over) kisti üretebilir. Üreme çağındaki her kadında bu kistlerin yarattığı etkiler değişiklik gösterse de genellikle adet düzensizliği ile kendini belli eder. Yumurtalıklarda oluşan kistler, yaşanan adet döngüsü üzerinde etkili olan hormon dengesizliği nedeniyle adet gecikmelerine, iki adet arasında ara kanamalara ve hatta adetin kesilmesine dek birçok etkiye yol açabilir
Rahim ile İlgili Nedenler
Rahim duvarındaki miyomlar çoğu zaman aşırı kanamaya eğilimlidirler. Âdet kanamasının miktarını artırır ve demir eksikliği anemisi, çarpıntı ve halsizlik gelişmesine yol açarlar. Rahim ağzı poliplerinde özellikle ilişki sonrası başlayan kanamalar gözlenir. Rahim ağzı kanseri, rahim kanseri ve yumurtalık kanserleri de kanama ve düzensiz adet ile ortaya çıkarlar. Çoğu zaman rahim içi araç kullanımı, genelde adet düzenleyici olmakla birlikte doğum kontrol haplarının düzensiz kullanımı da kanama sebebi olarak karşımıza çıkmaktadır.
Tüm bunlarla beraber âdet kanamalarında geçici, kısa süreli düzensizliklere yol açan en önemli etkenler stres, depresyon, bir yakının kaybı gibi psikolojik sebeplerdir. Kişinin psikolojik durumundaki dengesizlikler, çalkantılar beyin fonksiyonlarını ve dolayısıyla hormon salgılarını da etkilediğinden psikolojik anlamda rahat olmayan kişinin pek çok fonksiyonu olduğu gibi üremem ve yumurtlama fonksiyonları da gerektiği gibi çalışmaz” diye konuştu.
Adet Düzensizliği Nasıl Tanınır?
Aynı takvim yılı içinde, 1 ya da 2 kez görülen adet düzensizliği normal olarak kabul edilirken bu sınırın üzerinde oluşan düzensizlikler tanı ve tedavi gerektirir. Bu yüzden ilk regl döneminin görüldüğü ergenlik döneminden itibaren, adet tarihlerinin kadınlar tarafından düzenli olarak takibi önerilir. Sonuçta adet olamama mutlaka doktor muayenesi gerektiren bir durumdur ve adet görmeme şikâyeti ile doktora başvuran her kadında hassas bir yaklaşımla tanı ve tedavi yapılmalıdır.
Adet Düzensizliği Nasıl Tedavi Edilir?
Adet düzensizliği sorununun tedavisi için ilk olarak mutlaka buna sebep olan faktörün tespit edilmesi kaynağına göre tedavi yöntemi planlanmalıdır. Sorunun kaynağı için jinekolojik muayene, ultrason ve diğer tetkikler yapılır. Rahimde, yumurtalıklarda ya da vajinada polip, miyom, tümör veya kalınlaşma varsa cerrahi müdahale yapılır. Özellikle 35 yaşından sonra menometroraji şikayetleri olan kadınlarda rahim içinden parça alınmalıdır. Probe ve fraksiyona kürtaj, pipelle endometrial biyopsi veya histeroskopi yapmak gerekebilir.
Sorun hormonal kaynaklı ise fonksiyonel tıp bakışıyla biyoeşdeğer hormon tedavisi ile östrojen dominanslığı tedavi edilir. Hastanın beslenmesi, bağırsak geçirgenliği, mikrobiyatası, uyku düzeni, stresi, metilasyon döngüsü, mikro besin takviyeleri ve tabiki biyoeşdeğer hormon tedavisi kıymetlidir.
Bu müdahale yeterli olmadığında rahim alınması ameliyatı histerektomi yapılır.
Dr. Sebahat Turan
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
0312. 285 3000
www.doğaldoğummerkezi.com
www.doğaldoğumankara.com